เด็กภาษา สู่ 3 อาชีพ เจ้าหน้าที่การทูต-อาจารย์-ล่าม

       - 7 ปี ในดินแดนหมีขาว กลายร่างเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านรัสเซีย 1 ใน 3 ของ "ก.ต่างประเทศ"
       - ใช้ความรู้ด้านภาษาที่ว่ายากสุดของโลกสู่อาชีพ "เจ้าหน้าที่การทูต-อาจารย์-ล่าม" - พิสูจน์ฝีมือ เป็นล่ามครั้งใหญ่ให้ "พระนางเจ้าฯ" คราเสด็จเยือนเมื่อปีที่ผ่านมา
       - อนาคตเตรียมเขียนหนังสือบอกเล่าเรื่องราวรัสเซียให้คนไทย พร้อมกับเมืองไทยให้คนรัสเซีย

       เปิดชีวิตนักเรียนทุนแดนหมีขาวกว่าจะผ่านลมหนาว ความแปลก ในดินแดนอันไกลโพ้น สู้เส้นทางอาชีพ 3 อาชีพ "เจ้าหน้าที่การทูต-อาจารย์-ล่าม" ทุกอย่างเกิดขึ้นได้ด้วยความรู้ภาษารัสเซีย อนาคตเตรียมเป็นนักเขียนสร้างความเข้าใจคนไทยกับรัสเซีย และคนรัสเซียกับเมืองไทย

       "อรทัย ภูบุญลาภ" หรือ "ตุ๊กตา" เธอไม่ใช่คนไทยคนแรกที่เข้าไปใช้ชีวิต และเรียนรู้ความเป็นรัสเซียแบบต้นกำเนิดแต่เธอเป็นคนแรกที่นำความรู้จากการเรียนที่รัสเซียมา 7 ปีมาใช้ให้เป็นประโยชน์จนสร้างให้เกิดเป็นอาชีพได้ถึง 3 อาชีพ ทั้งการรับราชการเป็น เจ้าหน้าที่การทูต 5 กองอาเซียน 4 กรมอาเซียน กระทรวงการต่างประเทศ, อาจาย์พิเศษ โครงการรัสเซียศึกษา ของคณะศิลปะศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และล่ามภาษารัสเซีย ด้วยความที่คลุกคลีกับงานทางด้านรัสเซียมามาก ทำให้คนในสถานทูตเรียกเธอว่า "สาวรัสเซีย"

       ไขชีวิต...
       กว่าจะเป็น 'สาวรัสเซีย'

       "ตุ๊กตา" เล่าเส้นทางอาชีพว่า ตอนที่เรียนอยู่อักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้เพียง 6 เดือน ทางสถานทูตมีการประกาศสอบชิงทุนเพื่อไปศึกษาต่างประเทศ ซึ่งจะรับเฉพาะผู้ที่เคยสอบ ก.พ. แล้วไม่ผ่านสัมภาษณ์เธอเป็นหนึ่งในนั้น โดยที่เลือกไปรัสเซียเพราะเป็นประเทศที่น่าสนใจ เพราะไปเรียนสาขารัสเซียศึกษา ในขณะที่ทุนอื่นจะเรียนด้านกฎหมาย เศรษฐศาสตร์ ภาษา ฯลฯ

       "เราคิดว่าจะได้เรียนทุกอย่าง ไม่เน้นด้านใดด้านหนึ่ง อีกอย่างคืออยากเรียนภาษาต่างประเทศเพิ่มอีกหนึ่งภาษา เราเคยเรียนภาษาฝรั่งเศสมาแล้วตอนมัธยมศึกษาตอนปลาย ภาษาอังกฤษก็ได้อยู่แล้ว ก็คิดว่าอยากได้ภาษานี้เพราะเป็นภาษาหนึ่งที่ใช้ในยูเอ็น เผื่อว่าวันหนึ่งอาจจะได้ทำงานที่ยูเอ็น และยังใช้กับกลุ่มประเทศซีไอเอส (11 ประเทศที่แตกตัวออกมาจากสหภาพโซเวียต) ได้ด้วย"

       เธอยังเห็นว่าคนไทยรู้จักภาษาอังกฤษ ฝรั่งเศส ฯลฯ แล้ว แต่น้อยคนที่จะรู้จักภาษารัสเซีย จึงคิดว่าการไปเรียนอาจจะเป็นการช่วยเปิดรัสเซียให้คนไทยได้รู้จักมากขึ้น และยังเป็นการเปิดโอกาสให้เธอได้ทำตามฝันที่อยากจะไปเที่ยวรัสเซีย แต่ใช่ว่าเส้นทางนักเรียนทุนจะโรยด้วยกลีบกุหลาบ เพราะเมื่อไปถึงแล้วแตกต่างจากที่คิดไว้อย่างสิ้นเชิง

       วันแรกที่ไปถึงคงเป็นเพราะการสื่อสารมีปัญหาไม่ใครมารับที่สนามบิน และเธอไม่สามารถพูดภาษารัสเซียได้เลย ทั้งประเทศรู้จักอยู่ 2 เมือง คือ มอสโก และเซนต์ปีเตอร์เบิร์ก และคิดว่ารัสเซียเป็นประเทศคล้ายๆ กับยุโรป แต่จริงๆ แล้วไม่ใช่เลยคนรัสเซียมีวัฒนธรรมที่แปลกจะเอเชียก็ไม่ใช่จะยุโรปก็ไม่เชิง ภาษาก็ยาก อากาศก็หนาว เธอท้อมาก อยากกลับบ้าน เหมือนกับเด็กไทยหลายคน แต่เมื่อปรับตัวและเข้าใจสังคมก็ทำให้รู้สึกรักรัสเซียมากขึ้น ประกอบกับการเป็นนักเรียนทุนก็ต้องพยายามให้ถึงที่สุดทำให้ทุกวันนี้เธอกลายเป็นหญิงที่แข็งแกร่งขึ้น

       เจ้าหน้าที่การทูต
       สู่ 'อาจารย์-ล่าม'

       ส่วนการเริ่มเส้นทางอาชีพการทำงานเมื่อกลับจากรัสเซียก็เข้ารับราชการที่กระทรวงต่างประเทศทันที โดยช่วงแรกเป็นเจ้าหน้าที่โต๊ะรัสเซียทำหน้าที่ดูแลความสัมพันธ์ไทย-รัสเซีย ช่วงนั้นเธอมีโอกาสได้เตรียมบทพูดกับผู้นำไทยที่จะไปหารือกับผู้นำรัสเซียบ่อยครั้ง ที่สำคัญยังมีโอกาสในการช่วยยกเว้นวีซ่าไทย-รัสเซียด้วย

       หลังจากนั้น ปีครึ่งย้ายมาอยู่กรมอาเซียน เนื่องจากกระทรวงมีนโยบายให้นักการทูตต้องเรียนรู้งานหลายด้าน เพราะการจะออกไปประจำการที่ใด ไม่ใช่มีความรู้แค่ที่นั้น แต่ต้องรู้กว้าง และในเดือนมิถุนายนที่จะถึงนี้เธอถูกย้ายให้ไปประจำอยู่ที่มอสโก ในฐานนักการทูตตำแหน่งเลขานุการโทโดยจะอยู่ในตำแหน่ง 4 ปี
       เธอบอกว่าการได้ตำแหน่งนี้เพราะเคยเป็นนักเรียนทุนรัสเซีย รู้ภาษารัสเซีย และเคยทำงานโต๊ะรัสเซียทำให้ถูกคัดเลือก การกลับไปรัสเซียครั้งนี้เหมือนกับเธอได้กลับบ้านหลังที่สอง

       "ตุ๊กตา" เล่าต่อว่า และการเข้ามาเป็นอาจารย์เกิดจากการที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เปิดสอนสาขารัสเซียศึกษาในระดับปริญญาตรี โดยสาขานี้จะเรียนทั้งด้านภาษา การเมืองการปกครอง วรรณคดี ฯลฯ จึงถูกเชิญให้ไปสอน 2 วิชา คือ 1.การเมืองประเทศซีไอเอส และ 2.ความสัมพันธ์ไทย-รัสเซีย

       โดยการที่เธอรู้จักภาษารัสเซียถือว่าเป็นประโยชน์ต่อการสอน เพราะเนื้อหาที่นำมาสอนจะนำมาจากหนังสือภาษารัสเซียทำให้ได้ข้อมูลจากนักวิชาการ หรือนักวิเคราะห์ที่มาจากรัสเซียจริงๆ แต่หากนำมาจากหนังสือภาษาอังกฤษอาจไม่ตรงกับความจริงได้ เพราะคนแปลจะใส่ความคิดเห็นของตัวเองลงไป นอกจากการรู้จักภาษารัสเซียจะเป็นประโยชน์ในด้านการเป็นอาจารย์แล้ว ยังสร้างอาชีพล่ามให้ด้วย

       เธอบอกว่า งานล่ามที่ทำต้องเป็นงานที่เกี่ยวกับกระทรวงเท่านั้น และจะไม่รับงานที่ไม่เกี่ยวกับที่เรียนมา โดยงานล่ามที่ใหญ่ที่สุดในชีวิต คือ กระทรวงมอบหมายให้ถวายการแปลแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เมื่อครั้งเสด็จพระราชดำเนินเยือนสหพันธรัฐรัสเซียอย่างเป็นทางการในฐานะผู้แทนพระองค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเมื่อปีที่แล้ว จากประสบการณ์เป็นล่ามครั้งนี้การเป็นล่ามระดับใดก็ไม่เป็นอุปสรรคของเธออีกต่อไป เพราะไม่ใช่ทำหน้าที่แค่แปลจากภาษารัสเซียเป็นภาษาไทย แต่ต้องแปลเป็นคำราชาศัพท์ด้วย ทำให้ต้องมีการเตรียมตัวเป็นอย่างดี ซึ่งก็มีหลุดบ้าง แต่ด้วยความที่ว่าพระองค์ท่านเป็นผู้ที่มีพระเมตตา ข้อผิดพลาดของเธอพระองค์ท่านรู้ว่าเธอทำดีสุดแล้วไม่ตำหนิแต่ยังทรงให้กำลังใจด้วย

       เธอ บอกว่า เธอมีความสุขกับการทำงานทั้ง 3 อาชีพ เพราะเคยฝันที่อยากเป็นนักการฑูต แม้ว่าอาชีพฑูตจะต้องพบอุปสรรคหากมีครอบครัวแล้วและต้องเดินทางตลอด ส่วนการสอนหนังสือก็ยังอยากทำต่อ เพราะบั้นปลายชีวิตคงเป็นอาจารย์ และการเป็นอาจารย์เธอต้องหาความรู้ใหม่ๆ ตลอดเวลาทำให้ต้องมีความกระตือรือร้น ล่าสุดได้ศึกษาต่อที่สถาบันการทูตและการต่างประเทศ มหาวิทยาลัยรังสิต ส่วนการเป็นล่ามถือว่าเป็นโอกาสที่ดี

       เปิดโลกทัศน์แดนหมีขาว
       ให้คนไทยรู้จักผ่านอาชีพ

       "ตุ๊กตา" บอกว่า ความคิดที่จะช่วยเปิดรัสเซียให้คนไทยได้รู้จักมากขึ้นด้วย การเป็นอาจารย์สามารถช่วยได้ ด้วยการนำเสนอรัสเซียในมุงมองที่เป็นวิชาการได้ ซึ่งเธอจะนำประสบการณ์จากการไปรัสเซีย 7 ปีมาเล่าให้นักศึกษาได้ฟัง เพื่อรัสเซียให้พวกเขาได้รู้จักจนหลายคนสนใจไปเรียนต่อ

       เธอมีแผนที่จะเขียนหนังสือเกี่ยวกับรัสเซีย โดยไม่ใช่หนังสือแนะนำการท่องเที่ยวเหมือนที่มีอยู่ แต่เป็นหนังสือที่พูดถึงชีวิต ลักษณะนิสัย สังคม วัฒนธรรม ฯลฯ ของคนรัสเซีย เพื่อสร้างความรู้จักให้กับคนไทย เพราะที่ผ่านมาคนไทยรู้จักรัสเซียแค่ความเป็นคอมมิวนิสต์ มาเฟีย หรือผู้หญิงขายบริการ และอาจจะเขียนหนังสือแนะนำเมืองไทยให้คนรัสเซีย เพราะคนรัสเซียรู้จักเมืองไทยแต่พัทยา พัฒนพงษ์ ในขณะที่ไทยยังมีศิลปะวัฒนธรรมอีกมาก

       การที่เธอทำงานหลายด้านเหลือเกินทำให้บางครั้งรู้สึกเหนื่อย หรือบางที่ต้องไปเป็นล่ามแบบกระทันหันทำให้การเตรียมตัวน้อยก็เป็นปัญหา หรือการที่ตัวเองคาดหวังกับการทำงานมากไปก็ทำให้รู้สึกท้อแท้ได้ แต่เชื่อว่าการที่ผ่านการอยู่ในรัสเซียมาได้อุปสรรคแค่นี้ถือว่าไม่มากสามารถผ่านไปได้

       สำหรับช่องทางในสายอาชีพของคนที่รู้จักภาษารัสเซีย เธอ บอกว่า คนไทยที่รู้ภาษารัสเซียแบบใช้งานได้คล่องยังมีน้อยและสถานที่เรียนภาษารัสเซียก็ยังมีน้อย ในขณะที่คนไทยสนใจไปทำธุรกิจกับรัสเซียมีมาก เชื่อว่าหากรัสเซียสามารถเอาสถานะของการเป็นมหาอำนาจกลับมาเมื่อไหร่ คนที่รู้ภาษารัสเซียก็จะได้ประโยชน์ เพราะบริษัทใหญ่ๆ ของไทยมีแผนที่จะเข้าไปลงทุนในรัสเซียเหมือนกัน

       เรื่อง : อรพรรณ สกุลเลิศผาสุข
       ภาพ : นิรุจน์ ตฤษณานนท์
       และคุณตุ๊กตา

Credit Manager.co.th