ถ้ามีน้องๆ ที่เรียนวิศวะ หลงเข้ามาอ่าน เดี๋ยวจะพาลคิดไปว่า ในโรงงานมีแค่วิศวกรที่เป็น process engineer เท่านั้น เพื่อเป็นการไถ่โทษ ในตอนนี้ก็จะเล่าถึงความแตกต่างของวิศวกรในตำแหน่งต่างๆให้ได้รู้กันนะคะ

เนื่องจากชื่อเรียกขานของแต่ละบริษัท อาจจะแตกต่างกันไปบ้าง ขอให้ดูที่รายละเอียดของงาน และหน้าที่ความรับผิดชอบเป็นหลักค่ะ

1. Process engineer, Assembly engineer, วิศวกรการผลิต
หน้าที่หลัก (แอบลอกมาจากตอนแรกที่เขียนไว้แล้ว 555) ควบคุมการผลิตให้มีของเสียน้อยที่สุด, กำหนดและปรับเวิธีการทำงานและการใช้เครื่องจักรในสายการผลิตให้เหมาะสม, ตรวจสอบสาเหตุและแก้ไขปัญหา เมื่อพบงานเสีย และสุดท้าย ทำโครงการต่างๆ เช่น ลดต้นทุน ลดเวลาการผลิต ลดจำนวนของเสีย (หน้าที่ในข้อที่ 4 นี้ บางโรงงานอาจมีวิศวกรประเภทที่ 2 มาทำโครงการให้โดยเฉพาะ)
เป็นวิศวกรหมู่มากในโรงงาน จบมาจากหลายหลายสาขาวิชา อิเล็ก, เครื่องกล, ไฟฟ้า, คอนโทรล, อุตสาหการ ฯลฯ

2. Project engineer, Development engineer, วิศวกรโครงการ
หน้าที่หลักของวิศวกรประเภทนี้ คือ ทำโครงการต่างๆ มักจะเป็นงานเฉพาะเจาะจง มีกำหนดเวลาเริ่มต้นและเสร็จสิ้นอย่างชัดเจน จะไม่ใช่งานที่ต้องรับผิดชอบต่อเนื่องไปเรื่อยๆ(จนกว่าชีวิตจะหาไม่) จบโครงการแล้วถือว่างานเสร็จสิ้น มีผลงานชัดเจน
ในสายงานของโรงงานจะมีตำแหน่งนี้ค่อนข้างน้อยหรืออาจจะไม่มีเลย โดยให้วิศวกรการผลิตรับหน้าที่นี้ไปแทน แต่ถ้าเป็นสายคอมพิวเตอร์ โยธา หรือconsult จะเป็นงาน Project engineer เกือบทั้งหมด

3. Eqiupment engineer, Maintenance engineer, วิศวกรซ่อมบำรุง
มีหน้าที่ดูแลรักษาสภาพของเครื่องจักรให้ทำงานได้อย่างราบรื่น กำหนดระยะเวลาของการซ่อมบำรุงที่จำเป็น ทำการสำรองชิ้นส่วนบางอย่างที่สำคัญเผื่อเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉิน
เกือบ 100% ของวิศวกรตำแหน่งนี้เป็นผู้ชาย และจบเครื่องกล จะมีบ้างที่เป็นผู้หญิงหรือจบสาขาอื่นมา แต่ก็หาได้น้อยมากๆๆๆๆๆๆ
ที่น่าแปลกใจสำหรับ จขบ.ก็คือ วิศวกรซ่อมบำรุงที่คอยดูแลเครื่องจักรให้จขบ.(วิศวกรการผลิต) จบสาขาคอมพิวเตอร์ค่ะ อ๊ะ อ๊ะ อย่าเพิ่งคิดว่าน่าสงสารจังนะคะ เพราะมีเรื่องที่น่าตกใจกว่านั้นอีกค่ะ พี่ที่จบสาขาคอม คนนี้ล่ะค่ะ ที่ได้รับการโหวตให้เป็นวิศวกรซ่อมบำรุงที่วิศวกรการผลิตคนไหนๆก็อยากทำงานด้วยมากที่สุด ต้องนับว่า จขบ. โชคดีมากๆที่ได้ทำงานกับพี่คนนี้พอดี

4. Purchase engineer, Procurement engineer, วิศวกรจัดซื้อ
หน้าที่ก็ตามชื่อเลยค่ะ จัดซื้ออุปกรณ์ วัตถุดิบ ให้ตรงตามความต้องการ หลายคนอาจจะสงสัยว่าจำเป็นแค่ไหนที่ต้องใช้วิศวกรมาทำหน้าที่ตรงนี้ ตอบได้เลยว่า สำหรับบางโรงงานถือว่าจำเป็นมากค่ะ ถ้าเป็นอุปกรณ์หรือวัตถุดิบที่มีรายละเอียด และคุณสมบัติเฉพาะตัวที่ค่อนข้างจำเพาะ เจาะจง ผู้ที่ทำหน้าที่จัดซื้อจะต้องมีความรู้ทางด้านเทคนิคของวิศวกรรมในด้านนั้นๆ
บางโรงงานใช้วิธีให้ engineer ตำแหน่งอื่นเป็นผู้เลือกวัตถุดิบ และให้ผู้จัดซื้อ(ที่ไม่ใช่วิศวกร) ซื้อเฉพาะที่ engineer ระบุเท่านั้น นอกเหนือจากนั้นห้ามซื้อ ซึ่งโรงงานที่จะใช้วิธีนี้ได้ ส่วนใหญ่รายการอุปกรณ์ หรือวัตถุดิบแบบเฉพาะเจาะจงจะไม่มากเท่าไหร่

5. Test engineer, Product engineer, วิศวกรฝ่ายทดสอบ
ส่วนมากวิศวกรประเภทนี้จะอยู่ในโรงงานอุตสาหกรรม อิเล็กทรอนิกส์ เนื่องจากเป็นสินค้าที่ต้องทำการทดสอบฟังก์ชั่นการใช้งานก่อนจะส่งมอบให้ลูกค้า
บางโรงงานวิศวกรฝ่ายทดสอบ อาจจะต้องดูแลทั้งส่วนของกระบวนการทดสอบ และเครื่องจักรที่ใช้ทดสอบด้วย แต่บางโรงงานก็ดูแลเพียงของกระบวนการทดสอบ และมีวิศวกรซ่อมบำรุง(ประเภท 2)มาดูแลเครื่องจักรให้แทน

6. Quality engineer, วิศวกรตรวจสอบคุณภาพ
ตำแหน่งนี้ ทำหน้าที่หลักคือตรวจสอบคุณภาพของงานก่อนจะส่งไปให้ลูกค้า เป็นตำแหน่งที่ไม่จำเป็นว่าจะต้องจบ วิศวะมาเท่านั้นจึงจะทำได้ ส่วนใหญ่มักจะรับคนที่จบสายวิทยาศาสตร์ หรือ วิศวกรผู้หญิงมาทำงานในตำแหน่งนี้ เนื่องจากเป็นงานที่ต้องการความละเอียด และต้องจัดการกับเอกสารมากกว่าตำแหน่งอื่นๆ

7. Industrial engineer, ชื่อเรียกภาษาไทย ยังไม่เคยได้ยิน
ทำหน้าที่หลักๆคือการจัดวางผังเครื่องจักร คำนวณUPH (อัตรางานที่ผลิตได้ภายใน 1 ชั่วโมง) คำนวน Usage (ปริมาณการใช้วัตถุดิบ) คำนวณ Cycel time (เวลาที่ใช้ผลิตงานทั้งหมด) และอื่นๆอีกมากมาย ที่ จขบ. อาจจะไม่ค่อยรู้

8. Facility engineer, วิศวกรอำนวยความสะดวก
จากชื่อตำแหน่งแล้ว คงแทบไม่ต้องบอกเลยใช่ไหมคะว่าวิศวกรประเภทนี้มีหน้าที่อะไร ขึ้นชื่อว่าอำนวยความสะดวกก็ต้องทำค่อนข้างหลากหลายค่ะ แต่ในแผนก facility เองก็จะมีช่างคอยช่วยนะคะ วิศวกรไม่ต้องทำเองทุกอย่าง งานหลักๆที่จำเป็นต้องใช้วิศวกรโดยตรงก็จะเป็นเรื่องการต่อลม ต่อน้ำ เข้าเครื่องจักรซึ่งต้องคำนวณให้พอกับที่เครื่องจักรต้องการ หรือเครื่อ   งอาจจะมีตัวเลขกำหนดมาให้แล้ว ส่วนเรื่องท่อตัน ไฟเสีย พื้นชำรุด ก็จะมีช่างคอยทำให้ค่ะ ไม่ถึงกับว่าเราต้องไปเปลี่ยนหลอดไฟเองหรอกนะคะ

ทั้งหมดนี้เป็นวิศวกร 8 ประเภทหลักๆที่เราจะได้เจอะเจอและทำงานร่วมกันในโรงงาน ส่วนงานวิศวกรในสายงานอื่นๆที่ไม่ใช่โรงงาน จขบ. ยังมีข้อมูลไม่มากพอค่ะ จึงไม่สามารถให้รายละเอียดไว้ได้ ต้องขอโทษด้วยนะคะ

Credit    Vare-V.