คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นส่วนราชการไทยระดับคณะวิชา สังกัดมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กระทรวงศึกษาธิการ โดยก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2504 มีภารกิจเบื้องต้นในการจัดการเรียนการสอนวิชาพื้นฐานให้แก่นักศึกษาทุกคณะใน มหาวิทยาลัยก่อนจะเลือกเข้าศึกษาแขวงวิชาเฉพาะด้านสำหรับคณะตน

คณะศิลปศาสตร์ได้จัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2504 ตาม พระราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 78 ตอนที่ 106 วันที่ 19 ธันวาคม 2504 โดยให้เหตุผลในการประกาศในราชกิจจานุเบกษาว่า "เพื่อให้นักศึกษาชั้นปริญญาตรีมีความรู้ภาษาต่างประเทศและความรู้ทั่วไปใน ด้านวิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ให้สูงเพียงพอก่อนที่จะเข้าศึกษาแขนงวิชาเฉพาะด้าน ซึ่งจัดสอนอยู่ในคณะต่างๆ ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์" ( ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 78 ตอนที่ 106 วันที่ 19 ธันวาคม 2504 )

การจัดตั้งคณะศิลปศาสตร์ในครั้งนั้นมีจุดมุ่งหมาย 2 ประการคือ

1.เพื่อจัดสอนวิชาความรู้พื้นฐานทั่วไปทางสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์และวิทยาศาสตร์แก่นักศึกษาชั้นปริญญาตรีทุกคนของมหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์ เพื่อให้ผู้สำเร็จการศึกษามีความรู้ความเข้าใจอย่างกว้างขวางในสภาพแวดล้อม ทางธรรมชาติและสังคม ตลอดจนมีความเข้าใจในเรื่องจิตใจมนุษย์ เห็นความต่อเนื่องของวิทยาการแขนงต่างๆ ซึ่งก่อให้เกิดวิจารณาญาณอันดี สามารถนำความรู้เฉพาะด้านในแขนงที่ตนศึกษาไปใช้ให้เกิดประโยชน์แก่สังคมให้ ดียิ่งขึ้น

2.เพื่อเปิดสอนจนถึงระดับปริญญาสาขาต่างๆทางด้านมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์และวิทยาศาสตร์ ที่ยังมิได้มีการจัดสอนในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ หรือที่มีการจัดสอนแล้วแต่ยังไม่ถึงขึ้นประสาทปริญญา

จึงอาจกล่าวได้ว่าคณะศิลปศาสตร์มีปรัชญาการกำเนิดจากหลักสูตรวิชาพื้นฐาน ทั่วไป และเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าว คณะศิลปศาสตร์ได้เริ่มจัดการเรียนการสอนในปี พ.ศ. 2505 โดยกำหนดให้นักศึกษาที่เข้าศึกษาในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ทุกคนต้องศึกษาใน คณะศิลปศาสตร์ ก่อนใน 2 ปีแรก โดยศึกษาวิชาพื้นฐานทั่วไป ซึ่งประกอบด้วยหมวดวิชาวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และภาษาต่างประเทศ ก่อนเข้าศึกษาในแขนงวิชาเฉพาะด้านในชั้นปีที่ 3 ซึ่งจัดสอนอยู่ในคณะต่างๆ ในขณะนั้นคือ แขนงวิชานิติศาสตร์ พาณิชยศาสตร์และบัญชี รัฐศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ สังคมสงเคราะห์ศาสตร์ นอกจากการเปิดสอนหลักสูตรวิชาพื้นฐานทั่วไปในปี พ.ศ. 2505 แล้วคณะศิลปศาสตร์ยังได้ปิดสอนระดับปริญญาตรีโดยได้ผลิตบัณฑิตรุ่นแรกของคณะ ศิลปศาสตร์ในปี พ.ศ. 2508 จำนวน 71 คน จากสาขาวิชาต่างๆ ดังนี้

1. สาขาคณิตศาสตร์ 2. สาขาบรรณารักษศาสตร์ 3. สาขาวิชาประวัติศาสตร์ 4. สาขาวิชาภาษาศาสตร์ 5. สาขาวิชาสถิติ

ต่อมา คณะศิลปศาสตร์ได้มีการเปิดสอนระดับปริญญาตรีสาขาวิชาต่างๆเพิ่มขึ้นตามลำดับ

1. ผลิตบัณฑิตระดับปริญญาตรีจำนวน 18 สาขาวิชา ได้แก่

    1.1 สาขาวิชาจิตวิทยา

    1.2 สาขาวิชาบรรณารักษศาสตร์และสารนิเทศศาสตร์

    1.3 สาขาวิชาประวัติศาสตร์

    1.4 สาขาวิชาภาษาศาสตร์

    1.5 สาขาวิชาภาษาอังกฤษ

    1.6 สาขาวิชาภาษาและวรรณคดีอังกฤษ

    1.7 สาขาวิชาภาษาฝรั่งเศส

    1.8 สาขาวิชาภาษาไทย

    1.9 สาขาวิชาปรัชญา

    1.10 สาขาวิชาภูมิศาสตร์

    1.11 สาขาวิชาภาษาญี่ปุ่น

    1.12 สาขาวิชาภาษาจีน

    1.13 สาขาวิชาภาษาเยอรมัน

    1.14 สาขาวิชาภาษารัสเซีย

    1.15 สาขาวิชาอังกฤษ-อเมริกันศึกษา

    1.16 สาขาวิชาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา 

    1.17 สาขาวิชารัสเซียศึกษา

    1.18 การสื่อสารภาษาอังกฤษเชิงธุรกิจ

2. ผลิตบัณฑิตระดับบัณฑิตศึกษา ดังนี้

    2.1 ระดับประกาศนียบัตรบัณฑิต 1 สาขาวิชาได้แก่ ประกาศนียบัตรบัณฑิตสาขาวิชาภาษาอังกฤษสำหรับธุรกิจและการจัดการ (โครงการพิเศษ)

    2.2 ระดับปริญญาโทจำนวน 12 สาขาวิชาได้แก่

          2.2.1 สาขาวิชาภาษาศาสตร์เพื่อการสื่อสาร

          2.2.2 สาขาวิชาประวัติศาสตร์

          2.2.3 สาขาวิชาบรรณารักษศาสตร์และสารนิเทศศาสตร์

          2.2.4 สาขาวิชาจิตวิทยาอุตสาหกรรมและองค์การ (โครงการพิเศษ)

          2.2.5 สาขาวิชาการแปลภาษาฝรั่งเศส – ไทย

          2.2.6 สาขาวิชาฝรั่งเศสศึกษา

          2.2.7 สาขาวิชาจิตวิทยาการปรึกษา

          2.2.8 สาขาวิชาพุทธศาสนศึกษา

          2.2.9 สาขาวิชาญี่ปุ่นศึกษา

          2.2.10 สาขาวิชาภาษาไทย

          2.2.11 สาขาวิชาภาษาและวรรณคดีอังกฤษ

          2.2.12 สาขาวิชาการแปลภาษาอังกฤษและไทย (โครงการพิเศษ)

    2.3 ระดับปริญญาเอก 1 สาขาวิชา ได้แก่ สาขาวิชาภาษาศาสตร์

3. บุคลากรประกอบด้วย

    -อาจารย์ประจำชาวไทย 194 คน

    -อาจารย์ลูกจ้างชาวต่างประเทศงบคลัง 40 คน

    -อาจารย์ชาวต่างประเทศงบโครงการพิเศษ 15 คน

    -ข้าราชการ/พนักงาน 41 คน

    -ลูกจ้างงบพิเศษ+ลูกจ้างคณะ/โครงการพิเศษ 63 คน

    -ลูกจ้างประจำ 26 คน

4. นักศึกษาระดับปริญญาตรี 2,967 คน และระดับบัณฑิตศึกษา 488 คน และได้ผลิตบัณฑิตระดับปริญญาตรีมาแล้ว 13,825 คน และระดับบัณฑิตศึกษา 1,414 คน

5. มีอาคารเรียนและอาคารทำการของคณะศิลปศาสตร์ดังนี้

    5.1 อาคารที่ท่าพระจันทร์ ประกอบด้วยอาคาร 8 ชั้น 2 อาคาร และอาคาร 3 ชั้น 1 อาคาร

    5.2 อาคารที่ศูนย์รังสิต 9 ชั้น จำนวน 2 อาคาร

          การบริหารจัดการศึกษาของคณะศิลปศาสตร์แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ
ที่ท่าพระจันทร์

1) เปิดสอนระดับประกาศนียบัตรบัณฑิต และระดับบัณฑิตศึกษาทั้งโครงการภาคปกติและโครงการพิเศษ

2) จัดการศึกษาโครงการพิเศษระดับปริญญาตรี 2 สาขาวิชา คือ โครงการอังกฤษ-อเมริกันศึกษาและโครงการเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา

ที่ศูนย์รังสิต

1) จัดการเรียนการสอนวิชาพื้นฐานทั่วไปในส่วนที่คณะศิลปศาสตร์รับผิดชอบให้แก่นักศึกษาทุกคณะ

2) จัดการเรียนการสอนวิชาเอกสำหรับนักศึกษาของคณะศิลปศาสตร์ และเปิดสอนวิชาโทและวิชาเลือกเสรีให้แก่นักศึกษาของคณะต่างๆที่มาเลือกเรียน

3) เปิดสอนโครงการพิเศษระดับปริญญาตรีสาขาวิชารัสเซียศึกษา และสาขาวิชาการสื่อสารภาษาอังกฤษเชิงธุรกิจ

กลุ่มโต๊ะ

คณะศิลปศาสตร์แบ่งกลุ่มนักศึกษาหรือที่เรียกว่า"โต๊ะ" ออกเป็น 6 กลุ่มเพื่อสะดวกในการให้คำแนะนำหรือให้ปรึกษา การทำกิจกรรมก่อให้เกิดความคุ้นเคยสนิทสนมกลมเกลียวกันระหว่าง"เพื่อนใหม่" ซึ่งเป็นอุดมการณ์ของมหาวิทยาลัยที่ผู้ที่เข้ามาศึกษา ณ มหาวิทยาลัยแห่งนี้มีความเท่าเทียมกัน ไม่มีรุ่นพี่รุ่นน้อง เราคือเพื่อนกัน และได้ตั้งชื่อกลุ่มโต๊ะต่างๆตามสถานที่สำคัญในบริเวณอาคารของคณะศิลปศาสตร์ ท่าพระจันทร์ ดังนี้

• จิ๊งหน่อง ตั้งชื่อตามประติมากรรมที่ตั้งอยู่ใจกลางลานน้ำพุ ด้านติดกับอาคารคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ซึ่งเดิมมีชื่อเรียกว่า "นักศึกษา" ปั้นขึ้นโดยประติมากร อ.เขียน ยิ้มศิริ ดัดแปลงจากประติมากรรมฝรั่งเศส "นักคิด" หรือ Le Penseur ซึ่งมีความหมายลึกซึ้งในแต่ละท่าทางของหุ่นดังนี้ มือขวาแตะมุมปาก มือซ้ายถือตำราเรียน เท้าซ้ายก้าวไปข้างหน้าหมายความว่าเป็นผู้คงแก่การศึกษาที่เปี่ยมด้วยวิชา ความรู้ และเป็นผู้มีวิสัยทัศน์ก้าวไปข้างหน้าเสมอ
• ลานโพ ตั้งชื่อตามลานต้นโพที่ด้านหน้าอาคารคณะ ซึ่งเป็นจุดที่สำคัญที่สุดของอาคารศิลปศาสตร์ เนื่องจากเป็นจุดนัดหมายรวมพลของนักศึกษาในเหตุการณ์เดือนตุลา
• สวนศิลป์ ตั้งชื่อตามลานกว้างด้านในอาคารคณะ ซึ่งเป็นลานพักผ่อนหย่อนใจที่ร่มรื่นด้วยต้นไม้มากมาย
• จอว์ ตั้งชื่อตามประติมากรรมทรงโค้งคร่อมบนประตูทางเข้าอาคารคณะศิลปศาสตร์ ท่าพระจันทร์ มีลักษณะคล้ายขากรรไกร(Jaw)บนของปลาฉลาม
• ลายสือ ตั้งชื่อตามลายสลักอักษรลายสือไทยขนาดใหญ่ด้านข้างอาคารคณะ เพื่อแสดงถึงการระลึกถึงรากเหง้าและความเป็นไทย โดยข้อมูลจากดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ อดีตคณบดีคณะศิลปศาสตร์ และอดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวไว้ว่ามีการสลักตัวอักษรลายสือไทยผิดไปสองตัว
• น้ำพุ ตั้งชื่อตามลานน้ำพุด้านในอาคาร ด้านติดกับอาคารคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ให้ความร่มรื่นร่มเย็นแก่บริเวณอาคารด้านนั้น มักจะเปิดเฉพาะในวันสำคัญ เช่น วันพิธีพระราชทานปริญญาบัตร และยังเป็นที่ตั้งของประติมากรรม "นักศึกษา" หรือจิ๊งหน่องอีกด้วย

สืบสานตำนานศิลป์

คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้มอบหมายให้คณะกรรมการนักศึกษาคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์(กนศ.ศศ.) จัดให้มีการรับเพื่อนใหม่ของคณะ หรืองาน "สืบสานตำนานศิลป์" ขึ้นเป็นประจำทุกปีในช่วงระยะเวลาใกล้เคียงกับวันแรกพบของมหาวิทยาซึ่งกำหนด เป็นวันที่ 11 พฤษภาคมของทุกปีอันจะตรงกับวันปรีดี ในงานจะมีการจัดกิจกรรมเพื่อให้นักศึกษาใหม่ได้รู้จักบริเวณสำคัญต่างๆรอบ มหาวิทยาลัย ให้นักศึกษาใหม่ได้ทำความรู้จักกัน ได้ทำความรู้จักกับนักศึกษารุ่นพี่ อีกทั้งให้นักศึกษารุ่นพี่ได้ทำความรู้จักกับนักศึกษาใหม่ ทำให้สามารถให้ความช่วยเหลือและให้คำปรึกษากันได้ในระหว่างเปิดภาคเรียนใหม่ อันจะทำให้นักศึกษาใหม่สามารถปรับตัวและเตรียมพร้อมสำหรับการศึกษาในระดับ มหาวิทยาลัยได้ดีขึ้น